KARAMAN İLİ ELMA ÜRETİMİ, YAPILAN ÇALIŞMALAR, SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

 

Şener EREN¹            Refik KİRAZ ²             Fevzi TOSUN³       Hikmet DOĞRU⁴ 

 

¹İl Tarım Müdürlüğü Çiftçi Eğitim ve Yayım Şube Müdürlüğü Ziraat Mühendisi, Karaman

²İl Tarım Müdürlüğü Çiftçi Eğitim ve Yayım Şube Müdürlüğü Şube Müdürü, Karaman

³İl Tarım Müdürlüğü Bitki Koruma Şube Müdürlüğü Şube Müdürü, Karaman

⁴İl Tarım Müdürlüğü İl Müdürü, Karaman

 

Giriş

İnsanlar elma yetiştiriciliğine M.Ö. başlamışlardır. Elmanın anavatanı, Anadolu’yu da içine alan Güney Kafkaslardır. Kültür elması (Malus communis Lam.) yetiştiriciliği ülkemiz genelinde yapılmaktadır, fakat en uygun kültür merkezleri yabanisinin yayılma alanlarına paralel olarak Kuzey Anadolu’da bulunmaktadır. Kuzey Anadolu, Karadeniz Kıyı Bölgesi ile İç Anadolu ve Doğu Anadolu yaylaları arasında ki geçit bölgeleri ve son yıllarda Güneyde Göller Bölgesi elmanın önemli yetiştiricilik alanlarını oluşturmaktadır.

Elma, meyvelerin şahı, sofralarımızın vazgeçilmezi ve sağlık deposu; yılın 12 ayında var olabilen, kürü, sirkesi, meyve suyu, vitaminleri, bedenin dengesi için çok gerekli enzimleri, hayati asitleri ve hayatın kendisi olan mineralleri içeren sihirli bir meyvedir. Günümüzün şifalı bitkiler uzmanı M. Messegue, “Eğer bir tek ağacınız olacaksa, onun elma ağacı olmasını tercih edin” diyerek elmayı soframızdan eksik etmememizi tavsiye etmektedir.

 

         Dünya’da Elmacılık

Dünya’da çok geniş yayılma alanı gösteren elmanın yetiştiriciliği Güney ve Kuzey yarımkürenin 40° ve 50° kuzey enlemlerinde Avrupa ve Kuzey Amerika’da, 30°ve 40° kuzey enlemlerinde Asya’da, 20° ve 40° güney enlemlerinde güney yarımkürede yoğunluk kazanmıştır.

            Dünyada elma dikili alanlardaki son 40 yıllık dönem boyunca üretim ve verimdeki gelişmeler değerlendirildiğinde; dünya elma üretiminde önemli artışların olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim 1961-1965 dönemi ortalamasına göre 20,7 milyon ton olan dünya elma üretimi 2,8 kat artış göstererek 1996-2000 dönemi ortalamasında yaklaşık 58 milyon ton’a, 2007 yılında ise üretim 65.970.706 ton’a yükselmiştir. Dünyada üretilen 66 milyon ton elmanın 2,5 milyon tonu ülkemizde üretilmekte ve bu hali ile Türkiye elma üretiminde dünyada Çin, A.B.D. ve İran’dan sonra 4. sırada yer almaktadır.

 

Tablo 1. 2007 Yılı Dünya Elma Üretim Durumu (Kaynak: FAO)

 

Türkiye’de Elmacılık

            Dünya üzerinde geniş alanlarda üretimi yapılan elma, son yıllarda ülkemizde de büyük artış göstererek çiftçilerin önemli tarımsal uğraşlarından biri haline gelmiştir. Ülkemiz bağ bahçe tarımı açısından son derece elverişli iklim özelliklerine sahip olup, tarımsal alanlarının % 12’sinde meyvecilik yapılmaktadır. Ekolojik şartların uygun olması nedeniyle yurdumuzun hemen hemen her yerinde yetiştirilebilmekle birlikte son yıllarda belirli bölgelerde yoğunlaşmış durumdadır. Ülkemizde 1950 yılında elma üretimi 110.000 ton civarlarında iken 1980 yılında 1.350.000 ton, 1990 yılında 1.900.000 ton, 2000 yılında 2.400.000 ton ve 2008 yılında 2.504.000 tona yükselmiştir.

 

Yıllar	Meyve Veren Ağaç Sayısı (milyon)	Üretim (Bin Ton)
2004	35.500	2.100
2005	36.294	2.570
2006	36.294	2.002
2007	38.327	2.457
2008	38.905	2.504

 

Tablo 2. Yıllar İtibariyle Türkiye’deki Elma Üretim Durumu (Kaynak: TÜİK)

 

Türkiye’de 2008 yılında üretilen 2,5 milyon ton elmanın 373.000 tonu ilimizde üretilmekte olup bu haliyle Karaman elma üretiminde Isparta ilinden sonra ülke üretiminde ikinci sıra da yer almaktadır. Ülkemiz 2008 yılı elma üretiminin % 21,3 ünü Isparta , % 14,9 unu Karaman, % 9,6 sını Niğde, % 7,9 unu Denizli ,% 7,4 ünü Antalya illerinden karşılamaktadır.

Türkiye 2008 yılı verilerine göre 2,5 milyon ton elma üretiminin yaklaşık % 61’i sırasıyla Isparta, Karaman, Niğde, Denizli, Antalya İllerimizde gerçekleşmiştir. Elma üretiminde ilk beş sırayı oluşturan illerden Isparta ilinde üretilen elmanın % 62 si, Antalya ilinde % 31 ve Denizli ilinde % 71’i depolanabilirken Karaman ilinde % 19’u,Niğde ilinde % 9 u olmak üzere bu illerde üretilen elmanın  % 41  depolanabilmektedir

 

 

Tablo 3. Elma Üretiminde Önemli İller, Üretim Miktarları ve Depo Kapasiteleri (Kaynak: TÜİK)

 

 

 

 

Karaman’da Elma Üretimi

Elma tarımı için, ekolojik şartların son derece uygun olduğu Karaman’da pazara yönelik elma üretimi 1950’ li yıllarda yabani elmaların aşılanması ile başlanmış daha sonra çöğür üzerine aşılı fidanların getirilip dikilmesi ile elma bahçeleri oluşmaya başlamıştır. İl Tarım Müdürlüğü kayıtlarına göre 1955 yılında 30 hektar kapama elma bahçesi mevcut iken elmacılığın karlı bir üretim kolu olması sebebiyle 1969 yılında çiftçilerimizin taleplerini karşılamak amacıyla Karaman Meyve Fidanlığının tesis edilip  elma fidan üretimine başlaması, 1990 yılından sonra İl Özel İdaresi ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfından sağlanan kaynaklardan çiftçilerin fidan ihtiyaçlarının karşılanması ve Tarım ve Köy işleri Bakanlığınca verilen desteklerle kapama elma bahçeleri tesisi hızla artmış 2008 yılına gelindiğinde 17.939 hektar kapama elma bahçesine ulaşmıştır.  

Meyve veren ağaç sayısı 1976 yılında 252.000 iken bu rakam 1990 yılında 1.417.850 adede yükselmiştir. Karaman’da 1990 yılı elma yetiştiriciliğinde değişim ve dönüşümün başladığı yıllar olmuş 1990 yılında M 9 anacı üzerine aşılı 1 dekar tam bodur elma bahçesi ve MM 106  anacı üzerine aşılı 2 dekar yarı bodur elma bahçesi tesisi edilmiştir. İlimiz 1994 yılında 2.529.560 meyve veren ağaç sayısı ve 314.275 ton üretimi ile ülkemizde birinci olmuş bu yıldan sonra ülke üretiminde devamlı ilk üç sırada yer almıştır. İlimizde 2000’ li yıllardan sonra eski klasik sistem tamamen terk edilerek ülkemizin ve dünya pazarlarının kabul ettiği elma çeşitleriyle damlama sulama sistemlerinin kurulu olduğu tam bodur ve yarı bodur elma bahçeleri tesis edilmeye başlanmıştır. İlimizdeki elma bahçelerinin % 70’inin tamamına yakınını damla sulama sistemi ile sulanan yarı bodur ve tam bodur elma ağaçları oluşturmaktadır.

 

Karaman’da Üretilen Elma Çeşitleri

Karaman’da elma bahçeleri tesisi; 1950  yılında çöğür üzerine aşılı Starking, Golden ve Amasya çeşitlerinin dikilmesiyle başlamıştır.1980 – 1990 yılları arası çöğür üzerine aşılı Spur çeşitlerin yetiştirilmesine devam edilmiştir. Mevcut elma çeşitleri çok fazla değişmeden  1990 – 1995 yılları arasında MM – 106 ve MM – 111 klon anaçları üzerine aşılı spur çeşitlerle, 1999 dan sonra M – 9 klon anaçlar üzerine aşılı Vista Bella, Jerseymac, Summer Red, Gala, Elstar, Topred, Jonagold, Braeburn, Fuji gibi ekonomik değeri olan elma çeşitleri ile yeni bahçelerin tesisi başlamıştır. Halen M – 9 ve MM – 106 anaçlar üzerine aşılı  çeşitler ile elma bahçesi tesisleri kurulmaya devam edilmektedir.

 

Karaman 2008 yılında 4.959.795 adet meyve veren ağaç sayısı, ağaç başına ortalama 100 kg. verimiyle 500.000 bin ton elma üretim kapasitesine ulaşmıştır. Karaman 2008 yılında 373 bin ton üretimiyle Isparta’dan sonra ülke üretiminde 2. sırada yer almıştır.

 

Yıllar	KARAMAN		TÜRKİYE		Karaman %’de
	Meyve Veren Ağaç Sayısı	Üretim (Bin Ton)	Meyve Veren Ağaç Sayısı	Üretim  (Bin Ton)
2004	4.966	85	35.500	2.100	4,0
2005	4.808	337	36.294	2.570	13,0
2006	4.825	102	36.294	2.000	5,0
2007	5.022	396	38.327	2.457	16.1
2008	4.960	373	38.905	2.504	14.9

Tablo 4. İlimiz ve Türkiye’ de yıllara göre elma üretim durumu (Kaynak: TUİK)

 

İlimizde kurulu elma bahçeleri Starking, Starkrimson, Golden, Starkspur Golden, Granny Smith, Amasya çeşitleri ile son yıllarda Vista Bella, Jerseymac, Summer Red, Gala, Elstar, Redchief, Scarlet Spur, Topred, Jonagold, Braeburn, Fuji çeşitlerinden oluşmaktadır.

 

Tablo 5. Elma Çeşitlerinin İlimiz Üretimindeki Oranları

 

Elma İşleme, Depolama ve Paketleme Tesisleri

 

Meyve İşleme Sanayi

Ülkemizde elmanın büyük bir bölümü taze olarak tüketilmekle birlikte; başta meyve suyu, konsantresi ve püresi olmak üzere pekmez, sirke, reçel, marmelat, çay, cips ve kurusu gibi yan ürünleri de elde edilmektedir. İlimizde Aroma A.Ş’ ye ait günlük 1.400 ton elma işleme kapasiteli meyve suyu fabrikası mevcut olup 2008 yılında 28.300 ton elma işlemiştir

 

Soğuk Hava Deposu

Soğuk hava depoları; fiyat dalgalanmalarının önüne geçmek ve tüketici talepleri doğrultusunda pazara mal sunmak amacıyla elmanın hasadından satışına kadar bekletildiği tesislerdir. Karaman’da üretimi gerçekleştirilen elmanın belirli bir miktarı hasatla birlikte pazarlanmakta, belirli miktarı ise ürün fiyatının daha yüksek olduğu kış ve ilkbahar aylarında pazarlanmak üzere depolanmaktadır. Karaman bölgesinde depolama faaliyetleri, özel sektör ve tarımsal kooperatifler tarafından inşa edilen modern soğuk hava depolarında yapılmaktadır.

Türkiye’de olduğu gibi Karaman’da da depolama kapasitesi üretilen elmanın tamamını alacak kapasitede değildir. Ülkemizde yaşanan depolama sorunu Karaman’da da yaşanmaktadır. İl Tarım Müdürlüğü kayıtlarına göre 2002 yılında 37.800 ton/yıl kapasiteli 17 adet soğuk hava deposu mevcut iken, Elma üretim kapasitesinin artışına paralel elma depolama kapasitesini artırmak amacıyla Merkez İlçe Bölükyazı Köyü, Akçaşehir Kasabası ile Ermenek İlçesi Elmayurdu Köyünde kurulan Tarımsal Kalkınma Kooperatiflerine İl Tarım Müdürlüğünce Tarım ve Köyişleri Bakanlığı kaynaklarından  5.775.520 TL. kredi kullandırılarak 2000 ton/yıl kapasiteli 3 adet soğuk hava deposu yaptırılmıştır. Özel sektörce 3 adet soğuk hava deposu yapılmış, mevcut depolarda iyileştirmeler ve mevcut depolarda kapasite artımları yapılmıştır. İlimiz 2009 yılında elma üretiminin % 19 unu depolaya bilen 23 âdet soğuk hava deposu ve depolama kapasitesi 70.900 ton/yıl’a ulaşılmıştır.

 

Elma Tasnif ve Paketleme Tesisleri

            Elma sektörünü en büyük sorunlarından biri tasnifleme ve paketleme tesislerinin yetersizliğidir. Günümüzde tüketici elmayı türü, rengi ve gramını sorarak almaktadır. Tüketicini bu taleplerine uygun elmaların tasnif ve paketlemesinin yapılması amacıyla Karyer, Yıldızbaş ve Babaoğlu Soğuk Hava Depoları elma tasnif üniteleri kurmuşlardır. Karyer ve Yıldızbaş Soğuk Hava Depolarının elma tasnif üniteleri faal olmayıp Babaoğlu Soğuk Hava Deposundaki mevcut tasnif ünitesi 4 ton/saat kapasiteyle aktif olarak çalışmaktadır.

           

Üretici Birlikleri

Meyve üretimi yapan çiftçilerimizin birleşerek üretmiş oldukları ürünleri değerlendirip pazarlamasını sağlamak amacıyla 2004 yılından itibaren İlimiz Merkez, Ermenek, Başyayla ve Sarıveliler İlçelerinde 4 adet birlik kurdurulmuştur

 

 

 

Elma Fidanı Üretimi, Dağıtımı ve Tarımsal Destekler

 

Elma Fidanı Üretimi

Kapama elma bahçesi tesisini sağlamak amacıyla 1969 yılında kurulup 2006 yılına kadar faaliyet gösteren Karaman Meyve fidanlığında ve Ermenek Serper Meyve fidanlığında 2006 yılına kadar yaklaşık 1.000.000 elma fidanı üretilmiştir. Yetiştiricilerimizin fidan taleplerini karşılamak amacıyla fidan üretimi yapan özel sektör firmaları tarafından MM 111,MM 106 ve  M 9 anaçları üzerine Starkrimson, Starkspur golden, Jonagold, Starking Delicious, Topred, Summerred, Granny Smith çeşitleri aşılı İlimizde 2007 yılında 46.150 adet, 2008 yılında 109.360 adet sertifikalı fidan üretimi yapmıştır.

 

Elma Fidanı Dağıtımı

İlimiz elma yetiştiriciliğini teşvik etmek amacıyla elma bahçesi tesis etmek isteyen çiftçilerimize İl Özel İdaresi ve Sosyal Yardımlaşma Vakfı kaynaklı 1992-2008 yılları arası toplam 435.684 adet yarı bodur ve tam bodur elma fidanı verilerek bahçe tesis etmeleri sağlanmıştır.

 

Sertifikalı Fidan Desteği

Sertifikalı meyve fidanı ile kapama bahçe tesisinin desteklenmesi amacıyla Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca ilimizde sertifikalı fidan kullanarak 2005-2008 yılları arasında toplam 3.422 dekar bodur elma bahçesi tesis eden çiftçilerimize 532.685 TL. destek verilmiştir.  

 

Yapılan Çalışmalar

 

Elma Yetiştiriciliğinde Karşılaşılan Soruların Çözümüne Yönelik Yürütülen Projeler

Karaman-Çumra Yöresinde Sağlıklı ve Klorozlu Elma Ağaçlarının Beslenme Durumunun Dönemsel Olarak İzlenmesi ve Yöre Topraklarında Demir Gübrelemesinin Etkinliği Üzerine Bir Araştırma Projesi

            Konya Ovası Projeleri (KOP) için iyi bir veri tabanı oluşturması  ve KOP’ dan daha fazla ekonomik fayda elde edilmesi için Karaman ve Çumra yöresinde klorozlu ve sağlıklı Elma ağaçlarından alınacak olan yaprak ve toprak örneklerinde bitki besin analizleri ile diğer rutin analizler yapılarak klorozun ortaya çıkma aşamalarının takip edilmesi ve Elma ağaçlarında sıkça rastlanan demir klorozunun ekonomik olarak giderilme yollarının araştırılması amacıyla “ Karaman-Çumra Yöresinde Sağlıklı Ve Klorozlu Elma Ağaçlarının Beslenme Durumunun Dönemsel Olarak İzlenmesi ve Yöre Topraklarında Demir Gübrelemesinin Etkinliği Üzerine Bir Araştırma Projesi ” Çumra Meslek Yüksek Okulu ile Karaman İl Tarım Müdürlüğü tarafından ortaklaşa yürütülmüştür. Projenin bütçesi 40 bin TL olup Haziran 2004 tarihinde başlamış ve Haziran 2007 tarihinde bitirilmiştir.

 

 

            Karaman İli Elma Bahçelerinde Beslenme Problemleri ve Çözüm Yolları Projesi

             Karaman İli Tarım İl Müdürlüğü ve önder çiftçilerin Karaman İli Elma bahçelerinde verim ve kalite düşüklüğü konusundaki şikâyetler üzerine proje hazırlanmış olup; Karaman İli Elma bahçelerinin beslenme  sorunlarını, sebeplerini, besin elementi alımı ile toprak özellikleri arasındaki ilişkileri ve dengesiz beslenmenin çözüm yollarını belirlemek amacıyla “ Karaman İli Elma Bahçelerinde Beslenme Problemleri ve Çözüm Yolları Projesi” Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi ile Karaman İl Tarım Müdürlüğü tarafından ortaklaşa yürütülmüştür. Projenin bütçesi 28 bin TL olup, Haziran 2003 tarihinde başlamış Haziran 2005 tarihinde bitirilmiştir.

 

Elma ve Kiraz Bahçelerinde Demir Uygulama Projesi

Elma ve kiraz bahçelerinde görülen kloroz probleminin çözümüne yönelik denemelerin kurulması amacıyla  “Elma ve Kiraz Bahçelerinde Demir Uygulama Projesi” Sabancı Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi ile Karaman Tarım İl Müdürlüğü tarafından 2006-2007 yıllarında ortaklaşa yürütülmüştür. Bu çerçevede kiraz bahçelerinde 3, elma bahçelerinde 6 olmak üzere toplam 9 adet deneme kurulmuştur. Kurulan denemelerin 3 tanesinde 35’er ağaçta demir oksit –B2 formundan 100 gr. – 200 gr. doz, demir oksit – C1 formundan 100-200 gr. doz, Fe %6 EDDHA’dan 100-200 gr. doz uygulamaları yapılmıştır. 6 tanesinde ise 10’ar ağaçta demir oksit –B2 formundan 200 gr. doz, demir oksit C1 formundan 200 gr. doz şeklinde uygulamalar yapılmıştır.

 

İyi Tarım Uygulamaları

 Çevre, insan ve hayvan sağlığına zarar vermeyen bir tarımsal üretimin yapılması, doğal kaynakların korunması, tarımda izlenebilirlik ve sürdürülebilirlik ile gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla yapılan eğitim ve yayım çalışmaları neticesinde ilimizde İyi Tarım Uygulamaları kriterlerine uygun 2007 yılında Merkez İlçede 1(Bir) çiftçimiz 310 dekar alanda 500 ton,2008 yılında 3(Üç) çiftçimiz 444 dekar alanda 1.150 ton, 2009 yılında 58 (Elli sekiz) çiftçimizin 2.297,6 dekar alanda 6.555 ton elma üretimi yapmışlardır.

 

Entegre Mücadele

İlimizde 1997 yılından itibaren elma yetiştiriciliğinde entegre mücadele çalışmaları yapılmaktadır. Ülkemizde yürütülen entegre mücadele projelerinde olduğu gibi İlimizde de 2007-2011 yıllarını kapsayan beş yıllık yeni bir projeksiyon oluşturularak mücadele alanı ve entegre ürün miktarının arttırılması amaçlanmıştır.

İl Müdürlüğümüzce elma’da yapılan son beş yıllık entegre mücadele çalışmalarını tablo halinde özetlemek gerekirse:

 

Yılı	Entegre Konusu	Toplam Ekiliş Alanı (Ağaç)	Programa Alınan Ağaç Sayısı	Entegre Mücadele Yapılan Ağaç Sayısı	Toplam Ekiliş İçindeki Entegre Oranı (%)	Entegre Artış Oranı (%)	İlaçlama Sayısı
2005	Elma	4.800.000	1.000	1.000	0,02	-	6
2006		4.830.000	1.000	1.000	0,02	0	6
2007		4.920.000	5.000	5.000	0,10	500	7
2008		4.960.000	6.000	36.000	0,72	720	6
2009		5.100.000	7.000	85.000	1,66	236	7

Tablo 6. İl Müdürlüğünce Yapılan Entegre Mücadele Çalışmaları

 

İlimizde elma’da yapılan entegre mücadele çalışmalarında, son beş yıl baz alınarak yapılan hesaplamalarda ortalama olarak toplam ilaçlama sayısında % 50’lere varan; toplam zirai mücadele maliyetinde de % 40’lara varan düşüşlerin olduğu tespit edilmiştir.

 

Tahmin ve Erken Uyarı

İlimizde yoğun olarak yetiştiriciliği yapılan elma üretim alanlarında görülen ana hastalık ve zararlı durumundaki Elma karalekesi ve Elma iç kurdu’nun ekonomik zarar eşik düzeyini önceden tahmin ve buna göre ilaçlamanın gerekli olup olmadığına karar vererek, üreticilere en uygun ilaçlamanın zamanında yaptırılmasını sağlamak amacıyla yapılmaktadır. İl Tarım Müdürlüğümüz Tahmin ve Erken Uyarı Sistemine bağlı mücadele çalışmalarını Merkez ilçede 5, Ayrancı ve Ermenek İlçelerinde 1’er adet elektronik olmak üzere toplam 7 adet bilgisayarlı tahmin ve erken uyarı istasyonlarından alınan bilgiler doğrultusunda yürütmektedir.

 

 

Don Zararı

İlkbahar geç donları ilimizde zaman zaman zarar oluşturmaktadır. Özellikle nisan ayı içerisinde bu tehlikeye karşı dikkatli olmak ve gerekli tedbirler uygulamaya koymak amacıyla Tarım İl Müdürlüğümüz koordinatörlüğünde, Ziraat Odası Başkanlığı, Karaman İli Elma Üreticileri Birliği ve Meteoroloji Müdürlüğünün katılımı ile kriz masası oluşturulmaktadır.

Bu çerçevede her yıl ilkbahar geç donlarının tehlikeli olduğu Nisan ayı boyunca gerekli takip ve kontroller yapılarak üreticiler tehlikeli sıcaklık düşüşleri olduğunda SMS sistemi ile uyarılarak alınması gereken tedbirler konusunda bilgilendirilmektedir.

 

SMS

     İl Müdürlüğümüzde kurulan SMS sistemi aracılığı ile elma üreticilerine ilaçlama, gübreleme, don zararına karşı alınacak tedbirler, düzenlenen toplantılar ve diğer ilanlar hakkında cep-mesaj şeklinde duyurular yapılmaktadır. Sisteme 800 üreticimiz kayıtlıdır.

        

     Eğitim ve Yayım

 

Çiftçi Eğitimleri

   Yeni geliştirilen tarımsal teknolojileri çiftçilerimize anlatarak benimsemelerini sağlamak amacıyla sulama yöntemleri, toprak tahlili, bahçe tesisi ile gübreleme konularında 2007,2008 ve 2009 yıllarında 18 demonstrasyon, 625 çiftçi eğitim toplantısı düzenlenmiş, klon elma ağaçlarında budama ve yetiştirme teknikleri konusunda 5 gün süreli 15 adet kurs açılmıştır.

 

Panel ve Konferanslar  

Tarımsal yenilikleri, teknolojileri çiftçilere tanıtmak, kaliteli üretimi teşvik etmek, uzmanları çiftçilerle buluşturmak amacıyla modern elma yetiştiriciliği ve entegre mücadele konulu panele 114, İyi tarım uygulamaları ve Tarım sigortaları konulu konferanslara 305 çiftçinin katılımı sağlanmıştır

 

  Ulusal Elma Sempozyum

  Elma konusunda çalışanları bir araya getirerek bu sektörün sorunlarına çözümler üretmek, yetiştiricilerin örgütlenmesi ve işbirliğini teşvik etmek amacıyla Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi ile Karaman Valiliği İl Tarım Müdürlüğünün ortaklaşa 20-22 Ekim 2009 tarhlerinde Türkiye’de ilk defa 1. Ulusal Elma Sempozyumu düzenlenmiştir. Sempozyum 22 üniversite, 15 tarım teşkilatı ve 12 özel sektör olmak üzere toplam 49 kuruluş ve 100’ü aşkın akademisyen, üniversite öğrencileri, Karamanlı elma üreticileri ve konuya ilgi duyan birçok vatandaşın katılımıyla gerçekleştirilmiştir.

 

Elma Üretiminde Karşılaşılan Sorunlar

•         Ülkemizin don kuşağında bulunmasına paralel İlimizin Akdeniz bölgesi ile İç Anadolu bölgesi arasında geçiş bölgesinde yer alması don tehlikesinin İlimizde ortalama 2-3 yılda bir yaşanmasına neden olmaktadır. Bu durumda mevcut üretim potansiyeline ancak 3 yılda bir ulaşılmaktadır.

•         İlimiz 4 960 000 adet meyve veren ağaç sayısı ile Türkiye meyve veren ağaç sayısının % 14,9’una sahiptir. Bununla birlikte İlimizde yaşanan ilkbahar geç donları nedeniyle elma üretim kapasitesi her yıl aynı olmamaktadır.

•         Üretilen elmanın çok az miktarının sınıflandırma ve paketlemesini yapabilen 4 ton/saat kapasiteli bir adet tesis olup üretilen elmanın geri kalan kısmının tasnifi geleneksel yöntemlerle yapılmaktadır.

•         Ülkemizde elmada üretim, derim, depolama öncesi işlemler, depolama, taşıma, ambalajlama, pazara sunma ve tüketim aşamalarındaki kayıpların %10-15 civarında olduğu ortaya konmuştur. Bu açıdan bakıldığında ülkemizde yıllık üretimi yapılan yaklaşık 2,5 milyon ton elmanın 250-350 bin tonluk kısmı soframıza gelmeden zayi olmaktadır.

•         Türkiye elma üretiminin % 61’ini karşılayan Isparta, Karaman, Niğde, Denizli ve Antalya illerindeki mevcut soğuk hava depo kapasitesi üretilen elmanın % 41 depolana bilmektedir. İlimizde ise mevcut soğuk hava depolarında üretilen elmanın ancak  % 19’unu depolana bilmektedir.

 

        Çözüm Önerileri

•         Sınıflandırmada üretici ve alıcıların elle yaptıkları sınıflandırılmanın giderilmesi için elma tasnif, etiket ve ambalajlama işlemleri için yeni tesisler kurulmalıdır.

•         İhracata yönelik dış pazarda tutulan bodur anaçlar üzerine aşılı çeşitler ile üretime devam edilmelidir.

•         Verim ve kaliteyi olumsuz etkileyen faktörlerin ortadan kaldırılması için eğitim-yayım faaliyetleri artırılmalıdır.

•         İlimizde yetiştirilen elmanın hem iç piyasada hem de dış piyasada tanıtılması için Elma Tanıtım Grubu oluşturulmalı, gerekli olan maddi kaynak sağlanmalıdır.

•         Yurt içi ve yurt dışı düzenlenen tarımsal fuarlara etkin katılım sağlanmalı, özellikle yurtdışı fuarlara katılım için KOSGEB desteklerinden faydalanılmalıdır.

•         Elma üretiminin yoğun olduğu iller ile ortak bir platform oluşturularak, ulusal ölçekte elma tüketiminin artırılmasına yönelik tanıtım ve reklam çalışmaları yapılmalıdır.

•         İlimizde meyveciliğin ve buna bağlı tarımsal sanayi’nin gelişmiş olması dikkate alınarak tarımı gelişmiş ülkelerle rekabet edebilecek seviyeye ulaştırmak ve tarımsal gelişmelerin takip edilebilmesi için Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesine bağlı bir Ziraat Fakültesi açılmalıdır.

•         Ürün saklama birim fiyatının düşürülmesi için soğuk hava depoları ticarethane olarak değil sanayi tesisi kabul edilmelidir.

•         Elma ihracatına verilen teşvikler arttırılmalıdır

•         Tarımsal ürünler Gümrük Birliğine dahil edilmelidir. Gümrük Birliği, birliğe taraf olanların kendi aralarındaki ticarette gümrük vergileri ve her türlü engelleri kaldırmaları, birlik dışındaki ülkelerle yapılacak ticarette ise ortak kurallar ve ortak gümrük vergi oranları uygulamalarını gözetmektedir.

•         Mevcut su kaynaklarımızın en ekonomik şekilde kullanımını sağlayan Damla veya mini - spring sulama sistemleri yaygınlaştırılmalı ve teşviklere devam edilmelidir

•         Üretici birliklerinin üyelerinin ürünlerini pazarlaması, depolama ve tasnifleme tesisler kurabilmelerine imkân tanıyan yasal düzenlemeler yapılmalı, bu amaçla üretici birlikleri kanunu yeniden gözden geçirilmelidir.

 

Yararlanılan Kaynaklar

1)  http://www.karamantarim.gov.tr/elma/elma.htm

2)  http://www.fao.org

3)  http://faostat.fao.org

4)  http://www.tuik.gov.tr/VeriBilgi.do?tb_id=45&ust_id=13

5) YILMAZ Mehmet, Karaman’da Bodur Elma Tarımının Geçmişi, Karaman’da Tarım Gazetesi, Sayı 3, Karaman. 2003

6) Oğuztürk B.Sami, Adnan Ertan. Isparta İli Elma üretimi; Satış Sorunları ve Çözüm Önerileri, Türkiye Ziraatçiler Derneği, Ziraat Dünyası dergisi, sayı 499, Ankara.2007

7)  Isparta İl Tarım Müdürlüğü Isparta’da Tarım,2008

9)  http://www.tarimsal.com/makaleler/Turkiye_ve_Dunyada_Elma_Uretimi.htm

             10)  http://www.tarim.gov.tr/uretim/Bitkisel_Uretim,Elma_Yetistiriciligi.html